Ukuphuhliswa kolwazi lwesigama kubafundi bebanga lesi-3 kusetyenziswa izaci zesiXhosa

Research Article

Ukuphuhliswa kolwazi lwesigama kubafundi bebanga lesi-3 kusetyenziswa izaci zesiXhosa

DOI: 10.1080/02572117.2024.2399058
Author(s): Nomfundo Nondalana-Vuzane IDyunivesithi yaseNtshona Koloni/University of the Western Cape, South Africa

Abstract

Eli phepha ligxile kuphando olusemgangathweni oluthe lwenziwa kubafundi beBanga lesi-3. Iinjongo zolu phando yayikukujonga ukuba izaci zesiXhosa, eziyinxalenye yoncwadi lwemveli, zingafundiswa njani na ukukhulisa isigama sabafundi beBanga lesi-3. Uphando olusele lwenziwe ngaphambili luveza ukuba izaci ezi aziloncwadi nje lwemveli koko zizo ezibonisa ukulwazi ngokutyibilikayo naluphi na ulwimi kwaye xa ungazazi uyanqandwa ukuba ungazisebenzisi. Iziphumo zophando ngokusetyenziswa kwezaci zahlalutywa kulandelwa izimvo zeThiyori yoMsebenzi wezeMbali neNkcubeko iCultural Historical Activity Theory (CHAT), ethathela ingqalelo indlela izixhobo zenkcubeko eziphathekayo nezasengqondweni ezithi zisetyenziswe ukuxhasa nokulawula umsebenzi owenziwa kwigumbi lokufundela, ngeenjongo zokuxhasa ukufunda. Kolu phando kwalandelwa uphando olusemgangathweni, ipharadayimu yokutolika kunye noyilo lophando lwesifundo sophononongo. Kwasetyenziswa isampuli yeenjongo kunye nesampuli efumaneka ngokulula ukuchonga izikolo nabathathi-nxaxheba. Olu phando lwenziwa kwizikolo ezibini ezimi kwiilokishi zabaNtsundu eNtshona Koloni, ezisebenzisa isiXhosa njengolwimi lokufunda nokufundisa kwisiGaba esisisiSeko. Idatha/ulwazi yaqokelelwa ngokubukela nangodliwanondlebe. Eli phepha liqukumbela ngelithi izaci zesiXhosa mazifundiswe ngendlela yokufunda nokufundisa ejolise kumfundi eyiyingxoxo yeklasi, imibuzo neempendulo, ukulinganisa kunye nengcaciso ukuze sikhule isigama sabafundi, bafunde ngengqiqo besekwiBanga lesi-3. Eli phepha likwaqukumbela ngelithi xa singakhuliswanga isigama, ukufunda ngengqiqo kwabafundi kubangumngeni ngoba siso esinceda abafundi baqonde okuthethwayo noko kubhaliweyo. Eli phepha likwagxile kutshintsho ngokuthi kubandakanywe izaci eziluncwadi lwemveli ngokucacileyo njengezixhobo zenkcubeko zokutyebisa isigama nokwazi ulwimi ngokutyibilikayo.

Get new issue alerts for South African Journal of African Languages